Diocare Burcunun tarihi
(Mazgal, surlar ve yakın çevresi)
PROJENİN AMACI
Mağusa için Bir “Kent Müzesi” oluşturmak için kurulmuş olan derneğimiz MAKEMÜD, müze kurulabilmesi için gerekli olan çeşitli platformlarda kültürel mirasın koleksiyonunu oluşturma aşamasındadır. Bu çerçevede yapılmakta olan çalışmaların somut ve soyut koleksiyonun sergilenmesi için bir mekan gereksinimi doğmuştur.
Belediyenin işbirliği ile; 6 numaralı mazgalın; Mağusa surlarının Kara Kapısı girişinden itibaren, Akkule Burcu (Ravelin Bastion)’dan 6 numaralı mazgalın bitimine kadar uzanan bölümünde, Belediyenin kullanımında olan 4 numaralı mazgalı süreli ve değişken sergiler için, 6 numaralı mazgal (Diocare Burcu) için ise Mağusa Kent Müzesi Derneği’nin çalışmaların ilerlemesi ve materyallerin artması ile gelişen daha kalıcı, bir segileme alanı olmasını amaçlamaktayız.
Bu mekan, bilindiği üzere Mağusa Surlarının içinde Venedik Dönemine ait Savunma mimarisi (Tahkimat) olarak yapılmış 13 burçtan biridir.
YERLEŞİM KURGUSU
Mağusa Kent Müzesi’nin ilk aşamasında gerçekleşecek olan proje ile, Mağusa Surlarının Akkule Burcu (Ravelin bastion yanında yer alan bir dizi mekana yerleşecek farklı fonksiyonlarla o bölgenin kültür, sanat ve tarih aksı oluşturma potansiyelini ortaya çıkaracaktır.
Ravelin yanındaki mekan, WC, dışta mekansallaşan odacık, su deposu ve diğer odacık gibi küçük mekanların bir araya gelmesi ve dış mekanda peyzaj tasarımı aracılığıyla bir bütünlük elde edilmesi önerilmektedir
MEVCUT DURUMU
6 numaralı mazgal (Diocare Burcu) merdivenlerle birbirine bağlı farklı kotlardaki tonozlu iç mekanlardan oluşmaktadır. Bu sofistike mekan bir ana aks üzerine yerleşmiş 4 adet alt kotta, 4 adet üst kotta yer alan toplam 8 adet tonozlu iç mekana sahiptir. Bu tonozlu iç mekanlar uçlara doğru alçalarak kafa kurtarma yüksekliğinin altına düşmektedir. Üst kottaki tüm tonozlu mekanlarda ana aks üzerinde çatıya ulaşan bacalar bulunmaktadır.
Söz konusu mekan; yapısal olarak bütünlüğünü korumakta, nem, küf, taş örgüsü deformasyonu gibi olumsuz verilere sahip değildir.
Alt kotlardaki tonozlu mekanların 2 tanesi simetrik olarak surları çevreleyen hendeğe açılmaktadır. Sonradan taş örgü ile kapatılan bu kapı açıklıklarının ve bunun dışında diğer tonozlu mekanlarda yer alan pencere açıklıklarından taş örgü ile sonradan kapatılmış olanların temizlenerek yeniden orijinal haline getirilmesi (liberation) önerilmektedir. Görselde işaretlenmiş olan, Hendeğe bağlantısı olan kapıların acil çıkış kapılarına dönüştürülmesi mümkün görülmektedir.
PROJENİN AMACI VE YAKLAŞIMI
Sergi Teması
Mazgal, Mağusa Kent Müzesi projesinin Sergi Alanı olarak kullanılacaktır. Sergi teması olarak Mağusa kent tarihi anlatımı içinde Surların, Mazgalların hikayesi yer alacaktır.
Sergileme Yöntemi
Sergileme yönteminde esas olarak orijinal mekanın yapısal özellikleri, dokusu, malzemesi gibi özgün karakteri ön plana çıkarılacaktır. İç mekandaki sergileme biçimi, ağırlıklı olarak dijital olup, onu destekleyecek sınırlı sayıda objeler yer alacaktır.
Kullanıcı Sayısı
Sergi Alanını aynı anda ziyaret edebilecek kişi sayısı uluslararası standartlara göre hesap yapılarak belirlenmiştir. İç mekan toplam alanı 154.65 m2 (1665 ayak kare) dir. Aşağıda belirtilen linkte yer alan standart yük faktörü dikkate alınarak 1665 ayak kare için maksimum kullanıcı kapasitesinin 56 olduğu bulunmuştur [1]. Mekanın algılanabilmesi için ise maksimum kapasiteyi içeri kabul etmek yerine, girişteki görevli, ziyaretçileri gruplara ayırarak içeriye alması planlanmaktadır.
Havalandırma
Sergi alanı özgün havalandırma sistemiyle korunacaktır. Bu havalandırma sistemi kullanılırken mevcut bacalara yönelik panjur ve sinek teli ile yağmurun ve kuşların içeri girmesini engelleyecek bir baca şapkası yapılması önerilmektedir. Burada bacaya yük getirmeyen bir tasarım hazırlanmıştır. Bu tasarım yaklaşımının benzeri diğer mazgallarda da kullanılmıştır. İlerde ise rutubet olması ve ekstra bir havalandırma gerekmesi durumunda çatıda baca üzerine konulan koruyucu sistem içerisine bir emiş motoru aplike edilerek çözülebilir. Bu sistem kirli havayı emip, oluşan negatif basınç etkisiyle taze ve temiz havayı içeriye çekebilmektedir. Böyle bir durum oluşursa, mekanik ve mimari proje ile yeniden Anıtlar Yüksek Kurulunun fikrine başvurmayı planlıyoruz.
Alt yapı Önerileri
Mevcut zemin üzerine ahşap platform yapılması ve duvar kenarlarında boşluk bırakılarak altyapının (elektrik, data, vb.) döşeme altından geçirilmesi ile tüm sergileme elemanlarının gereksinimin karşılanması önerilmektedir. İç mekanda ahşap platformların sınırlarında kullanılacak korkuluklar mevcut zemine değil, platformların strüktürüne monte edilecektir
Mazgal içerisindeki mevcut merdivenler masif kayadan oyulmuş ve düzensiz rıht yüksekliklerine sahip bulunmaktadır. Ziyaretçilerin mekanı kullanırken güvenlik ve ergonomik konforunun sağlanabilmesi için mevcut basamakların görsel olarak algılanmasına engel olmayan, boşluklu kutu profil ile imal edilecek olan bir merdiven ve korkuluk önerilmektedir.
Aydınlatma elemanları zemin üzerinden elektrik bağlantısı yapılarak tavandan yansıtarak aydınlık sağlayacaktır.
Sergi Alanının Dışarıdan Algılanması
Giriş kapısının şeffaf olması ve biraz geride konumlanması ve mazgal giriş kemerinin üzerinde mevcut bulunan menteşelere monte edilecek bir demir koruma kapısının yapılması önerilmektedir.
Sur duvarlarının üstünde dolaşılabilmesi için mevcut eğimli toprak üzerine hafif strüktür ile merdiven tasarlanmıştır. Korkuluk tasarımı olarak Mağusa surlarının görsel bütünlüğünü sağlamak amacıyla Martinengo, Ravelin gibi kültürel miras yapılarının kullanılan korkuluk detaylarının uygulanması düşünülmüştür. Sur duvarı üzerine çıkan ziyaretçilerin güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılması gereken korkulukların görsel alana daha az girmesi için, duvar yüzeyinden biraz geride konumlandırılması öngörülmüştür.
6 nolu mazgalın önündeki mevcut zeytin ağaçları korunarak; dramatik aydınlatma ile aydınlatılması önerilmektedir. Zeytin ağaçları, sur duvarına paralel bir aks oluşturmaktadır ve bu aks üzerinde oturma elemanları kurgulanmış ve hendekte kullanılan oturma elemanlarıyla aynı dili konuşması önerilmektedir. Dış mekanda peyzaj tasarımına uygun olarak elde edilen dolaşım alanlarında buri tozu kullanılacaktır.
İNŞAATIN ŞU ANDAKİ DURUMU
Diocare Burcu Sergi Alanı Projesi AYK onayı alarak tanıtımını 22 Mart 2025 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Halkın katılımı ile projeye yönelik geri dönümler alınmıştır. Binanın yenileme çalışması ise 24 Mart 2025 tarihinde başlamıştır.
PROJE EKİBİ
Mimari Proje müellifi:
Y. Mimar Aysel Alihan
Danışmanlar:
Prof. Dr. Uğur Ulaş Dağlı
Prof. Dr. Özlem Olgaç Türker
Y. Mimar, Restorasyon Uzmanı Cavide Atukalp
Peyzaj Mimarı
Defne Feridun
Ön Tasarım Desteği
Y. İç Mimar Erhan İlhan
Fotografik Ölçümler:
Ahmet Burak Keşkek
Makine Mühendisi
İlhan Onbaşı,
[1] (https://buildingcodetrainer.com/how-to-calculate-occupant-load-ibc/)
