William Dreghorn, yolu Kıbrıs’tan geçen, iz bırakmış çok değerli bir insan. 2001 senesinde, hayata gözlerini yuman “Bill” olarak da bilinen, jeolog, bilim insanı ve Kıbrıs sevdalısı Dr. Drehhorn, 93 yıllık ömrüne, çok önemli çalışmalar sığdırdı. İngiliz bilim insanı William Dreghorn, jeolojik çalışmalar yapmak maksadıyla, 1968 senesinde Ada Kıbrıs’a gelir. Limasol’da uzun yıllar yaşadıktan sonra, 1974 sonrasında, önce Girne, 1995’ten itibaren ise, son nefesini verdiği Mağusa’yı, kendine ev olarak seçer. 1970’li ve 80’li yılların Girne’sini çok severken, Girne’nin arzusunun dışında bozulmaya başlamasının etkisiyle, Mağusa’ya geçiş yapar. Jeolojik çalışmalar yanında, tarihi eserlere karşı olan merakından dolayı, yıllar itibarıyla paha biçilmez çalışmaların altına imzasını atar. Tarihi değerlere karşı olan ilgisine, çizim yeteneğini, güzel yazı Hüsn-i Hat yeteneğini de katınca, görsel yönü güçlü, arşivlik çalışmalar ve kitapları bizlere miras olarak kalır…
DREGHORN İLE İLGİLİ İLK ANI: MAĞUSA’YI ÇOK SEVDİ
Benim, William Dreghorn ile iki sefer görüşme şansım oldu. Onu gözlemlemek, unutulmaz anılar biriktirmeme vesile oldu. 1997 senesinde, “Historical Environment” dersimiz kapsamında, hocamız Taçgey Debeş, bize bir konuk getireceğini belirterek, konuşmacının çok değerli bir bilim insanı olduğunu, yaşının hayli geçkin olduğunu, kulaklarının az işittiğini, bu yüzden onu dikkatle dinlememizi salık verdi. Bu konuk, o dönemde 90 yaşına yaklaşan, William Dreghorn’du. William Dreghorn, sınıftaki sohbetinde, bizlere hayatından kesitler aktararak, çok sevdiği Mağusa hakkında etkili bir konuşma yapmıştı. 1974’ün 20 Temmuz’unda Girne Dome Otelde olduğunu, anlatarak, II. Dünya savaşında yardımcı pilotluk yapmış birisi olarak, ikinci acı savaş deneyimini Kıbrıs’ta yaşadığını anlatmıştı. Konuşmasını, Mağusa’nın farklı inançlara mensup medeniyetlerin en önemli kalesi olduğunu vurgulayarak bitirmişti.
Soru-Cevap bölümünde, sorulan; “Mağusa Surlar içinde, her gün için bir kilise inancı ile 365 kilise olduğu söyleniyor. Bu bilgi birçok kitapta da, yer alıyor. Bir tarih sever ve araştırmacı olarak, bu konuda siz ne düşünüyorsunuz?” Az duyan kulağı ile soruyu dikkatlice dinledikten sonra, şu cevabı vermişti: “Bu tamamı ile yalan bir bilgidir. Muhtemelen, çok seneler önce, bir gezgin, bir gözlem kitabında bu bilgiyi yazdı. Ve bu yanlış bilgi, defalarca kopyalanarak günümüze kadar ulaştı. Böyle bir şey olsa bunu en iyi benim bilmem gerekirdi. Çünkü her gün Mağusa Suriçini, adım adım dolaşıyorum, şehrin taşları ile konuşuyorum, tarihi eserler ile ilgili skeçler çiziyorum.”
Kaynakça: Taçgey Debeş, Dr. Mehmet Ali Hacışevki ve Müge Şevketoğlu’nun William Dreghorn hakkında anlattığı yazılı ve sözlü anılardan yararlanılmıştır.
Derleyen: Hasan Karlıtaş
